Imbasan Silam Bab 3
Salah seorang pengarah pertama Rumah Kebijaksanaan di Baghdad pada awal abad ke-9 ialah ahli matematik terulung Parsi yang dikenali sebagai Muhammad Al-Khwarizmi. Beliau menyelia penterjemahan karya ulung matematik dan astronomi dari Yunani dan India (termasuk Brahmagupta) ke dalam Bahasa Arab, dan menghasilkan karya asli yang mempunyai pengaruh yang berpanjangan ke atas kebangkitan Islam dan (selepas karyanya merebak ke Eropah melalui terjemahan bahasa Latin pada kurun ke-12) matematik Eropah kemudiannya.
Perkataan “algoritma” adalah berasal dari nama beliau yang diterjemah ke dalam bahasa Latin, dan perkataan “algebra” berasal dari “al-jabr” iaitu sebahagian nama yang mana beliau memperkenalkan asas kaedah dan teknik menyelesaikan masalah dalam algebra. Buku ini juga diterjemah ke dalam bahasa Latin.
Sumbangan utama beliau kepada bidang matematik ialah sokongan kuat beliau terhadap sistem berangka Hindu, di mana Al-Khwarizmi diiktiraf mempunyai pengaruh besar dalam revolusi bidang matematik dalam Islam dan Eropah. Angka 1 hingga 9 dan 0 yang dikenali sebagai nombor Hindu- Arab, kemudian diguna pakai oleh dunia Islam. Kemudian, dengan terjemahan hasil karya Al- Khwarizmi ke dalam bahasa Latin oleh Adelard of Bath dan lain-lain pada abad ke-12, dan dengan pengaruh Fibonacci, ianya digunakan secara meluas di Eropah.
Sumbangan terpenting Al-Khwarizmi yang lain ialah algebra, satu perkataan yang berasal dari tajuk sebuah teks matematik yang diterbitkannya sekitar tahun 830 masihi yang dipanggil “Al-Kitab al- mukhtasar fi hisab al-jabr wa’l-muqabala”. Al-Khwarizmi mengubah cara penyelesaian masalah spesifik yang dipertimbangkan oleh orang India dan Cina kepada cara yang lebih umum dalam menangani suatu masalah. Berikutan itu, beliau mencipta bahasa matematik abstrak yang diguna pakai di seluruh dunia hingga kini.
Bukunya diiktiraf sebagai teks asas bagi algebra moden, walaupun beliau tidak menggunakan notasi algebra yang digunakan kini (dia menggunakan perkataan untuk menghuraikan masalah, dan gambar rajah untuk menyelesaikan masalah tersebut). Walau bagaimanapun, buku tersebut menyediakan panduan lengkap tentang penyelesaian persamaan polinomial sehingga tahap kedua, dan buat pertama kalinya memperkenalkan kaedah algebra asas “pengurangan” (menulis semula satu ungkapan dalam bentuk yang lebih ringkas), “penyelesaian” (menggerakkan kuantiti negatif dari sebelah persamaan ke sebelah yang lain dan mengubah simbolnya) dan “mengimbangkan” (penolakan kuantiti yang sama dari kedua-dua belah persamaan dan pembatalan pekali yang sama di sisi bertentangan).
Secara khusus, Al-Khwarizmi membangunkan satu formula untuk menyelesaikan persamaan kuadratik secara sistematik (persamaan yang melibatkan nombor-nombor yang tidak diketahui berkuasa 2, atau x2) dengan menggunakan kaedah-kaedah “penyelesaian” dan “keseimbangan” untuk mengurangkan sebarang persamaan kepada salah satu daripada enam bentuk, yang boleh diselesaikan. Dia menghuraikan persamaan umum dalam bentuk “kuasa dua” (kini dikenali x2), “punca” (kini dikenali “x”) dan “nombor” (pekali) dan mengenal pasti enam jenis bentuk iaitu: kuasa dua bersamaan punca (ax2 = bx), kuasa dua bersamaan nombor (ax2 = c), punca bersamaan nombor (bx = c), kuasa dua dan punca bersamaan nombor (ax2 + bx = c), kuasa dua dan nombor bersamaan punca (ax2 + c = bx), serta punca dan nombor bersamaan kuasa dua (bx + c = ax2).
Selain bidang matematik, Al-Khwarizmi juga membuat sumbangan penting kepada bidang astronomi. Sebahagian besarnya berdasarkan kaedah dari India, dan beliau membangunkan kuadran yang pertama (instrumen yang digunakan untuk menentukan masa melalui cerapan terhadap pergerakan matahari atau bintang), yang merupakan instrumen astronomi yang kedua paling banyak digunakan pada zaman pertengahan selepas astrolabe. Beliau juga menghasilkan versi semakan dan ditambahbaik kepunyaan Ptolemy, berkenaan kajian dalam bidang geografi, yang mengandungi senarai 2402 koordinat bandar-bandar yang dikenali di seluruh dunia.